Reisboot
met eigen boot waterwegen verkennen 

Wat is de juiste afmeting van een reisboot?

Uitgangspunt is een boot geschikt voor langere reizen door het binnenland en kustwateren. Voor boten die vrijwel uitsluitend op groot water en zee varen en daar meerdaagse oversteken maken, oceaankruisers dus,  gelden de onderstaande beperkingen niet. Op die heel specialistische categorie wordt hier niet in gegaan. 

Hoogte.

Op de ANWB overzichts-waterkaart van binnenwater in Nederland zie je het in één oogopslag: boten die hoger zijn dan  3,40 meter hoog kunnen op een behoorlijk deel van de Nederlandse vaarwateren niet komen. Nu is water nooit helemaal rimpelloos, er komt net een tegenligger voorbij of het waterpeil wijkt een beetje af. Dus 10 cm speling houden is wel fijn. Streef dus naar een maximum hoogte tussen de 3,30 en 3,40 meter. Hoe lager je bent des te minder bruggen er voor je open moeten dus minder wachttijd. Als je iets onder de 3 meter blijft met de hoogte kun je onder behoorlijk veel bruggen door varen. Nu heeft een boot meestal allerlei uitstekend spul boven op het dak of in een aparte mast: antennes, navigatielicht, radar enz. Dat moet wel een beetje eenvoudig in te klappen zijn. Er zijn ook boten met een opbouw die bestaat uit ramen en een tent die daardoor boven die 3,40 meter uit steken. Dat kan allemaal neergeklapt worden maar vraag de verkoper om dat ‘even’ voor te doen en vergeet dan niet de stopwatch aan te zetten. Het wordt helemaal onaangenaam om dat te doen als het regent. Kiezen voor zo'n boot betekent dus in de praktijk dat je vaarwater gaat mijden waar je die spullen moet afbreken en weer opbouwen vanwege het ‘gedoe’.

Om precies te weten wat de mogelijkheden zijn voor de boot die je op het oog hebt kun je het best de maten invoeren in de (ex-ANWB) Waterkaarten App. Op die App kun je de laagste hoogte invoeren (dus als je alles neergeklapt hebt) en een hoogte met alle masten en antennes omhoog. Je kan dan per vaarweg (in Nederland) zien waar je helemaal niet door kunt, of alles moet inklappen.

Als echte reiziger wil je natuurlijk ook in het buitenland varen en dan loop je tegen de doorvaarthoogten in b.v. Frankrijk aan. Als je boot hoger is dan 3,40 meter kun je in Frankrijk maar beperkt varen en zeker niet er doorheen varen naar de Middellandse zee.  Een aantal populaire routes leggen nog meer beperkingen op: het Canal du Midi is beroemd maar maximaal 3 meter doorvaarthoogte en dat zijn dan nog bogen ook dus alleen in het midden wordt die 3 meter gehaald. 

In Duitsland is er een route binnendoor naar de Oostzee via het Elbe-Weser kanaal waar je maximale doorvaarhoogte rond de 2,70 meter is. Maar voor Duitsland is dat een uitzondering: je zal daar weinig problemen hebben als je niet hoger bent dan 3,40 meter. 

Los van hoogtebeperkingen door bruggen en tunnels heeft een hoge boot ook bij het varen op open water als nadeel dat het zwaartepunt hoog ligt en de boot veel (zij-) wind vangt. Beide draagt niet bij tot plezierig vaargedrag. 

Breedte.   

Breedte van een boot gaat bij het varen op binnenwateren minder een beperking vormen dan de hoogte. Maar boven de 4 meter breedte gaat het aantal ligplaatsen in 'boxen' waar je in havens gebruik van kunt maken toch beperkter worden. In sommige kleine sluizen of smalle brug doorgangen wordt het ook spannend of zelfs onmogelijk: maar dat zijn uitzonderingen. Een bredere boot geeft meer binnenruimte en dat kan heel praktisch zijn. Onder de 3 meter breedte wordt het wel erg beperkt binnen. Sommige jachtenbouwers  'pompen' de romp en met name de boeg op waardoor je brede en hoge rompen krijgt met een plompe boeg. Die boten bieden veel ruimte maar ermee varen op dagen waarop het weer minder optimaal is gaat gauw oncomfortabel worden. Met name bij planerende boten is de verhouding tussen breedte en lengte gecombineerd met een bolle boeg ongunstig voor het comfort tijdens het varen met zeegang. De boot gaat dan relatief snel op golven ‘slaan’ (alsof je te snel over een verkeersdrempel rijdt) en het IJsselmeer over varen met meer dan windkracht vier op de kop wordt dan al gauw een straf voor de bemanning en gasten. Let eens op de lengte-breedte verhouding van snel varende Scandinavische boten (Marex, Nimbus, Targa, Nord Star, enz.) die boten zijn relatief smal in verhouding tot hun lengte vergeleken met boten van b.v. Beneteau, Jeanneau, Sealine, Bavaria met de zelfde lengte. Scandinavische boten zijn meer gebouwd om bij slechter weer toch bij het weekendhuisje op dat eilandje voor de kust te kunnen komen.  

Lengte.

Hoe langer de boot des te meer ruimte je hebt en hoe duurder de boot is. Nou hangen hoogte, breedte en lengte van een boot meestal samen dus als je kiest voor een boot die niet hoger is dan 3,30 meter dan zul je daar niet gauw super lange en brede exemplaren bij aantreffen. Bij lengte moet je de eisen eerder omkeren: je kunt nog zo creatief zijn als ontwerper maar onder grofweg 10 meter lengte wordt het moeilijk om het minimale comfortniveau voor een reisboot te realiseren. Tja wat is dat minimale comfortniveau dan? Op reis is het prettig niet van havens afhankelijk te zijn dus om naar het toilet te gaan of een douche te nemen en een beetje ruimte om een fatsoenlijke maaltijd klaar te maken te hebben.  Daarbij komt natuurlijk dat je bagageruimte nodig hebt en met twee mensen slapen lukt meestal wel maar als je nog meer mensen mee wil nemen op een langere reis moet je daar ook wat fatsoenlijke ruimte voor hebben.  Een beperking voor de bovengrens is de 'magische' 15 meter. Boven de 14,99 meter romplengte (let op; dat is dus korter dan de Lengte Over Alles) heb je niet alleen een vaarbewijs maar ook een Rijnpatent nodig. Dat vaarbewijs is niet echt een beperking want die ga je als serieuze reiziger natuurlijk sowieso halen. Belangrijker is dat je met een te lange boot de Rijn in Duitsland niet mag bevaren zonder een 'Rijnpatent'. Het kost behoorlijk veel moeite en geld om dat te behalen. Als het enigszins kan wil je dat vermijden. Realiseer je daarbij dat de Rijn de enige binnenlandse verbinding tussen Noord en Zuid Duitsland is met aansluiting op Frankrijk en doorgaand via de Donau zelfs naar de Zwarte Zee. De eerder genoemde boxen in havens worden boven de 12 meter lengte overigens ook schaarser. Het lukt meestal wel om een plek te krijgen maar het kan een ‘uitdaging’ zijn.

Diepte.    

Die zal niet zo gauw een probleem vormen: meestal loop je eerst tegen beperkingen in hoogte of breedte aan. Maar er zijn kanalen die behoorlijk ondiep zijn, zowel in Nederland als in b.v. Frankrijk. De meeste reisboten hebben rond 1 meter diepgang: dat zal niet vaak tot beperkingen leiden. Kijk echter uit voor boten die beduidend meer diepgang hebben: dat kan tot beperkingen leiden. Let ook op het soort aandrijving: als je schroef als eerste de grond raakt dan kan het zijn dat je schade op loopt: als de kiel als eerste de grond raakt is dat vaak minder gevoelig voor schade.

Samenvattend: HxBxLxD:

  • Hoogte: maximaal 3,40 meter. Alles op het dak moet vrijwimpel onder dit niveau neer te klappen zijn (ook als het regent)
  • Breedte: tussen de 3 en 4 meter is ideaal, meer dan ongeveer 4,5 meter kan lastig worden
  • Lengte: langer dan 9 meter, korter dan 14,99 meter romplengte. 
  • Diepte: maximaal ongeveer een meter, bij voorkeur met 'beschermde’ aandrijving of aandrijving die omhoog getrimd kan worden (Z-drives).


Binnenmaten: let op!

Als het om de binnenmaten van een boot gaat moet je letten op de stahoogte: ga er niet van uit dat dit voldoende is en ook als je zelf wat minder lang bent: als je de boot ooit weer wil verkopen moet er toch minimaal 1,95 meter hoogte in de kajuit zijn maar meer is beter. 

Waar stahoogte ook een rol speelt is de douche en de wastafel. Het door de knieën gaan bij het scheren of opmaken is een keer leuk maar het gaat na weken reizen vervelen. Daarentegen kan het dak in een slaapcabine best aflopen en gedeeltelijk lager zijn als je maar ergens in de slaapcabine staruimte hebt om je kleren aan en uit te trekken. 

De afmetingen van het bed zijn vaak (te) beperkt: 200 x 140 cm is wel het minimum voor een twee persoons bed. Doe 10-20 cm bij je eigen lengte als minimum anders lig je met je voeten over de rand en boven de 160 cm breed is toch net wat lekkerder met z’n tweeën. Denk ook hierbij aan eventuele gasten en de verkoopbaarheid van de boot. 

Vervolg: de ideale indeling van de beschikbare ruimte